قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
9
تاريخ الفي ( فارسى )
تاريخ فيروز شاهى : تأليف شمس الدّين سراج عفيف . اين كتاب به تصحيح مولوى ولايت حسين در 1891 م . در كلكته به چاپ رسيده است . تاريخ گجرات : تأليف شاه ابو تراب ولى ، مشتمل بر تاريخ مختصر و مفيد گجرات است كه در سال 1909 م . در كلكته به چاپ سربى رسيده است . تاريخ مباركشاهى : تأليف يحيى بن احمد بن عبد اللّه السيهرندى ( 838 ه . ق . ) . اين اثر به تصحيح محمد هدايت حسين در سال 1931 م . در كلكته به چاپ سربى رسيده است . همايوننامه يا تاريخ همايونى : تأليف غياث الدين محمد خواندمير ، مشتمل بر احوال دوران همايون پادشاه كه در سال 1940 م . در كلكته به همت محمد هدايت حسين به چاپ سربى رسيده است . تحفهء اكبر شاهى : تأليف عباس سردان . تاريخ همايون : تأليف بايزيد سلطان . تاريخ حقّى : تأليف مولانا عبد الحق محدّث دهلوى . همايوننامه : تأليف گلبدن بيگم دختر بابر شاه . جهانگيرنامه : تأليف جهانگير پادشاه كه توسط محمد هاشم در سال 1359 ه . ش . در تهران به چاپ سربى رسيده است . تاريخ رشيدى : تأليف ميرزا حيدر دو غلات گوركانى ( 935 ه . ق . ) . « 1 » با توجّه به انبوه كتابهايى كه تنها در زمينهء تاريخ و آن هم در زمان بابر ، همايون ، و اكبر تأليف و تصنيف شده است ، مىتوان به ارزش و اهميّت ثبت وقايع و حرمت نهادن به گذشته در جهت دستيابى به آيندهاى مطمئن و روشن از ديدگاه اين سه فرد ، بويژه اكبر شاه ، پى برد . كتاب حاضر نيز كه از لحاظ اشباع و تفصيل مطالب و جمع و نقل روايات و گزارشهاى مختلف در مورد وقايع و حوادث ، يكى از عظيمترين و مشروحترين منابع در زمينهء تاريخ هزار سالهء اقوام و دول و ممالك اسلامى از سال يازدهم تا سال هزارم هجرى محسوب مىشود حاصل چنين انديشه و ديدگاهى است ؛ و علىرغم معروف بودن ، متأسفانه مغفول مانده است . اكبر شاه از يك طرف براى حفظ ارزشهاى انسانى و ارج نهادن به كار سترگ مورّخين ماضى ، و از طرف ديگر جهت ماندگار ساختن نام خود در بين سلاطين « هزار سالهء
--> ( 1 ) . مقدّمه نگارنده بر اكبرنامه به نقل از مقدّمه محمّد هاشم بر توزوك جهانگيرى ، ص 39 .